Goed studeren, is ontspannen studeren

Topneuroloog Steven Laureys

Concertgebouw transformeert tot studiezaal

Dat er via allerlei kanalen van alles naar onze aandacht hengelt, kan ten koste gaan van de concentratie, bijvoorbeeld tijdens het studeren. Kan luisteren naar klassieke muziek ons helpen gefocust te blijven?
Neuroloog Steven Laureys vertelt over het enorme effect van muziek op ons cognitief functioneren.

Steven Laureys

Ze zijn razend populair op Spotify: afspeellijsten met titels als ‘Focus Attention’, ‘Happy Energetic Study Music’ en zelfs eentje die ‘Get Better Grades’ heet. Dat muziek je cijfers een op een omhoog krikken is misschien iets te mooi om waar te zijn. ‘Maar dát muziek effect heeft op ons cognitief functioneren, is overduidelijk’, zegt Steven Laureys, die we spreken via Skype. Hij kan het weten: Laureys is een internationaal vermaard neuroloog, gespecialiseerd in het menselijk bewustzijn en de werking van de hersenen.

Hij staat aan de leiding van de Coma Science Group aan de Universiteit van Luik en is auteur van veelgelezen populair-wetenschappelijke boeken als ‘Ons briljante brein’ en meest recent ‘Het no-nonsense meditatieboek’. Zelf luistert hij graag naar Mozart als hij aan een artikel werkt. ‘Dat heb ik zo vaak opstaan, dat het voorspelbaar is geworden, een ritueel. Het brengt me in de juiste flow.’ Ook de afspeellijst ‘Peaceful Piano’ staat vaak op als Laureys cognitieve klussen af te werken heeft. ‘Maar mijn collega op de universiteit zweert juist bij heavy metal. Daar zit hem de crux: muziek die jij prettig vindt, ontspant. En als je ontspannen bent, kun je beter studeren. Dit indirecte effect van muziek is onomstreden.’

Hallo brein, wakker worden!

Dat laatste moet ook aan de hand zijn geweest bij de beroemde studie ‘Het Mozart-effect’ uit 1993. Het was, zo toonden latere onderzoeken aan, niet zozeer de hyperintelligente compositie van het stuk ‘K 448’, die tot een (tijdelijk) hoger IQ onder de deelnemers leidde. Belangrijker bleek dat het een vrolijk stemmende compositie was. Als we naar muziek luisteren waar we kippenvel van krijgen, activeren we ons breinbeloningssysteem met dopamine: het hormoon dat ook vrijkomt als we suiker eten of koffiedrinken. Goede muziek maakt ons brein dus een beetje wakker, zou je kunnen stellen. En ‘goed’, dat is dus heel persoonlijk. Nobelprijswinnaar Gabriel Garcia Márquez schreef ‘Honderd jaar eenzaamheid’ met de Beatles op de achtergrond. Thomas Verbogt zweert bij de cellosonates van Bach. Laureys: ‘Maar als je bloednerveus wordt van Bach, werkt dat dus averechts.’

Wat ook niet echt lijkt te werken is muziek met veel vocals en lyrics. Teksten die je begrijpt, leiden namelijk af. Dan wordt muziek luisteren en studeren meer multitasken. En multitasken is echt een mythe, benadrukt Laureys in zijn boek. Je hersenen gebruiken dan juist méér energie, omdat ze steeds moeten schakelen tussen twee activiteiten. ‘Muziek moet niet té veel afleiden. Je moet het een beetje als achtergrondbehang zien.’
Toen Amerikaanse onderzoekers in 2009 wilden zien wat het effect was van het afspelen van muziek in de ruimte waar radiologen scans moesten beoordelen, kozen ze dan ook voor instrumentele barokmuziek. Alle deelnemende artsen gaven aan dat ze zich beter konden concentreren op hun werktaken. Op een arts na: die had ongetwijfeld een pesthekel aan klassieke barokmuziek.

Betere communicatie tussen de hersengebieden

Dat muziek zo krachtig is en zo diep kan raken, is de reden dat Laureys en zijn collega’s deze ‘emotioneel geladen stimuli’ inzetten in laboratoriumonderzoek. ‘We zien bij patiënten met minimale bewustzijnsstoornissen dat de communicatie tussen verschillende hersengebieden toeneemt wanneer wij hun favoriete muziek afspelen. Ook bij mensen met geheugenproblemen zie je de intensiteit van de hersenconnecties toenemen.’

Muziek als medicijn dus. Ook voor gezonde mensen is het een manier om ons brein op een positieve manier te ‘kneden’. Eigenlijk net zoals meditatie dat kan doen.
Een van de populairste vormen van meditatie is gerichte aandachtsmeditatie. Door je een tijdje helemaal te concentreren op, bijvoorbeeld, een muziekstuk, leer je je focus te beheersen. Of de studenten tijdens de Study Sessions met live klassieke muziek nu echt gaan zitten blokken, of juist even helemaal opgaan in de muziek; het is sowieso goed nieuws voor het concentratievermogen op de lange termijn.

Er is nog een reden waarom Laureys het een ‘fantastisch idee’ vindt dat de wereldberoemde Grote Zaal opengaat voor studenten.
‘Wij mensen zijn sociale dieren. Daarom is de covid-crisis ook zo zwaar voor ons: verstoken zijn van gezelschap is een straf. Ook voor ons brein. Ik merk aan mijn studenten dat ze het vervelend vinden dat al het onderwijs virtueel plaatsvindt. De behoefte om weer samen te kunnen komen is enorm. Het is geweldig dat het Concertgebouw tegen studenten zegt: kom maar hier zitten.’

Study Sessions

Voorafgaand aan de tentamenweken opent Het Concertgebouw op maandag 12 en 13 oktober haar deuren voor studenten om te komen studeren.
De hele dag klinkt er live klassieke muziek. Als student kun je gratis je plekje reserveren.

Kan je concentratie nu al een boost gebruiken? Luister dan naar deze Focus-playlist.

Entree

Zelf ontdekken wat klassieke muziek voor jou kan doen? Word dan lid van Entrée. Al voor €25 per jaar ben je lid en krijgt je tot 75% korting op bijna alle concerten in Het Concertgebouw en van het Concertgebouworkest én een gratis welkomstconcert.